उत्तरी सीमा नाका बन्द भएपछि दशैंको किनमेल सुरु भएसँगै कपडा र जुत्ताचप्पलको मूल्य २५ देखि ३० प्रतिशतसम्म बढेको छ। यसले ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरका सामान बाटोमै अलपत्र पारेको छ।
काठमाडौंका नयाँ बानेश्वर, न्युरोड, असन र भृकुटीमण्डप जस्ता मुख्य बजारमा किनमेलका लागि चहलपहल बढे पनि व्यापारी र उपभोक्ता दुवैमा उत्साह छैन।
उत्तरी नाका अवरोध र ढुवानी भाडा वृद्धि
गत भदौ १० गते त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले रसुवा जिल्ला र नेपाल-चीन सिमानामा रहेको केरुङ बन्दरगाह परिसरमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। यसपछि नेपाल र चीन जोड्ने तीनवटै प्रमुख स्थलमार्ग रसुवा, तातोपानी र कोरला नाका बन्द भएका छन्।
भदौ १४ गतेदेखि चिनियाँ पक्षले पहिरोको जोखिम देखाउँदै तातोपानी नाका बन्द गरेको छ भने मुस्ताङको कोरला नाका पनि असोज ८ देखि ११ गतेसम्म आएको बाढीपहिरोले सडक र पुलमा क्षति पुर्याएपछि अवरुद्ध भएको छ। यी नाका बन्द हुँदा ७०० देखि १००० कन्टेनर सामान चीनतर्फ वा बाटोमै अलपत्र परेका छन्।
उत्तरी नाकाको अस्तव्यस्तता र ढुवानीमा भएको दोब्बर मूल्यवृद्धि नै अहिलेको महँगीको मुख्य कारण बनेको आरबी कम्प्लेक्स व्यवसायी संघका अध्यक्ष परशुराम दाहाल बताउँछन्। ‘कन्टेनरले ढुवानी भाडा दोब्बर गरिदिएको छ, सामानमा ५ देखि ७ प्रतिशत मूल्य त ढुवानीकै कारण बढेको छ,’ उनले भने, ‘भाडा बढेपछि व्यापारीले खल्तीबाट हालेर त दिँदैनन्, मूल्य बढाउनैपर्यो।’
कपडाको मूल्यवृद्धि र व्यापारमा मन्दी
महँगीले गर्दा उपभोक्ताहरूलाई दशैंका लागि नयाँ लुगा किन्न गाह्रो भएको छ। शान्तिनगरकी सीता घिमिरेले नयाँ बानेश्वरमा आफ्ना छोराछोरीका लागि कपडा खोज्दै गर्दा गत वर्ष १५ सयमा किनेको पाइन्ट र टिसर्टको सेटलाई अहिले २२ देखि २५ सय रुपैयाँ भनिएको गुनासो गरिन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार, २०८३ साउन महिनामा वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.९६ प्रतिशत रहेको छ। यसमध्ये गैर-खाद्य तथा सेवा समूहअन्तर्गत कपडा तथा जुत्ताचप्पलको मूल्य सूचकाङ्क ५.५२ प्रतिशतले बढेको छ। मधेश प्रदेशमा वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ६.९४ प्रतिशतसहित देशभरमै सर्वाधिक देखिएको छ।
नयाँ बानेश्वरका कपडा व्यापारी गौतम साहले ग्राहकको चाप घटेको र सोधपुछ मात्रै हुने गरेको बताए। होलसेलमै सामानको मूल्य बढेर आएकाले आफूहरूले पनि भाउ बढाउनु परेको उनको भनाइ छ। अर्का व्यापारी विनोद ओलीका अनुसार, पहिले १५ सयदेखि १७ सयसम्ममा आउने कुर्ता–सुरुवाल सेट अहिले २२ सयदेखि २५ सय रुपैयाँसम्म पर्न थालेको छ।
नाका सञ्चालनका लागि कूटनीतिक पहल र बजार अनुगमन
चीनबाट आयात हुने सामानको बीमा नहुने हुँदा बाढीले बगाएको र बाटोमा कुहिएको सम्पूर्ण घाटा व्यापारी आफैंले सहनुपरेको छ। यो समस्या हरेक वर्ष चाडपर्वका बेला दोहोरिने गरेको भन्दै व्यवसायीहरूले सरकारले गम्भीर कदम चाल्नुपर्ने माग गरेका छन्।
पूर्वाधार विकास मन्त्री सुनील लम्सालले नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत वाङ माओमिङसँग भेट गरी रसुवागढी-केरुङ, तातोपानी र कोरला नाकाहरू चाँडो सञ्चालनका लागि कूटनीतिक पहल गरेका छन्। सडक विभागका अनुसार, मौसम अनुकूल रहेमा कोरला नाका असोज २० गतेसम्म सञ्चालनमा आउने प्रयास भइरहेको छ। यसैबीच, उदयपुर र डोटी लगायतका जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूले दशैं लक्षित बजार अनुगमन तीव्र पारेका छन्।
यसअघि: भोटेकोशी बाढी: बेपत्ता हजारौंको चिन्ता र पुनर्निर्माणको विशाल चुनौती
