नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनले केन्द्रीय कार्यसमितिको आकार २३१ बाट बढाएर २९७ सदस्यीय बनाएको छ। यससँगै सभापति पदका लागि गगनकुमार थापा, श्यामकृष्ण खड्गी र किशोरसिंह राठौरले असोज २० गते राष्ट्रिय सभागृहमा उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्।
समावेशिता र अवसरका लागि कार्यसमिति विस्तार
पार्टी सभापति गगन थापाका अनुसार, यो विस्तार बृहत् समावेशिता, नेतृत्वका लागि फराकिलो अवसर र परम्परागत रूपमा कम प्रतिनिधित्व भएका समूहहरूलाई स्थान दिन आवश्यक थियो। उनले युवा, पेसाकर्मी, श्रमिक र विदेशमा रहेका नेपालीलाई केन्द्रीय समितिमा समेट्न तथा दलित, मधेसी, मुस्लिम, जनजाति लगायतका समुदायको समानुपापातिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्न यो संरचनागत परिवर्तन गरिएको बताएका छन्।
वरिष्ठ उपसभापति जस्ता नयाँ पदहरू सिर्जना गरिएका छन् जसले सभापतिलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा बढी केन्द्रित हुन र आन्तरिक मामिला वरिष्ठ उपसभापतिलाई हस्तान्तरण गर्न सहयोग पुग्ने थापाको भनाइ छ।
मधेस प्रदेश र तराईका लागि, संशोधित विधानले केन्द्रीय कार्यसमितिमा पाँच महिलासहित १३ जना मधेसी सदस्य रहने व्यवस्था गरेको छ। सभापति पदका उम्मेदवार किशोरसिंह राठौरको परिवार तराईमा बसोबास गर्ने भएकाले उनको मधेस र थारु बहुल क्षेत्रसँग निकट सम्बन्ध रहेको देखिन्छ।
विधान संशोधनका प्रमुख व्यवस्था
- केन्द्रीय कार्यसमितिको आकार २३१ बाट बढाएर २९७ सदस्यीय बनाइएको छ।
- एक सभापति, एक वरिष्ठ उपसभापति, चार उपसभापति (जसमध्ये एक महिला अनिवार्य), तीन महामन्त्री (जसमध्ये एक महिला अनिवार्य) र १५ सहमहामन्त्री रहने व्यवस्था गरिएको छ।
- वरिष्ठ उपसभापतिमा विश्वप्रकाश शर्मा निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् भने महिला उपसभापतिमा पुष्पा भुसालको एकल उम्मेदवारी परेको छ।
- सभापति थापाले गुटगत राजनीति अन्त्य गर्ने, ‘एक व्यक्ति, एक कार्यकारी जिम्मेवारी’ को सिद्धान्त लागू गर्ने र भविष्यमा साधारण सदस्यबाटै नेतृत्व चयन गर्ने जस्ता संगठनात्मक सुधारको प्रस्ताव गरेका छन्।
यस महाधिवेशनमा उपसभापति पदमा देवराज चालिसे, डा. चन्द्र भण्डारी र भीष्मराज आङ्देम्बेले उम्मेदवारी दिएका छन्। महामन्त्रीमा शंकर तिवारी र डा. सन्तोष उपाध्याय तथा सहमहामन्त्रीमा डिल्लीराम सुवेदीले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। केन्द्रीय सदस्य (खुला) तर्फ किरण किशोर घिमिरेले पनि उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्।
महाधिवेशनको समयरेखा र थापाको सुधार प्रस्ताव
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन २०८३ असोज १८ गते उद्घाटन भएको थियो भने बन्दसत्र असोज १९ र २० गते खुलामञ्चमा सञ्चालन भएको थियो। केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले असोज १९ गते विधान संशोधन गर्ने निर्णय गरेको थियो। पार्टीभित्रको आन्तरिक असन्तुष्टि व्यवस्थापन गर्न र सबै पक्षलाई समेट्न पदाधिकारीको संख्या बढाइएको सभापति थापाले स्पष्ट पारेका छन्। उनले यसपटक कुनै प्यानल नबनाएको र सबैलाई खुला प्रतिस्पर्धाका लागि आह्वान गरेको बताएका छन्।
यसअघि १४औँ महाधिवेशन २०७८ मंसिरमा सम्पन्न भएको थियो, जसले केन्द्रीय कार्यसमितिको आकार ८५ बाट बढाएर १६९ सदस्यीय बनाएको थियो।
उम्मेदवारी र मतदानको कार्यतालिका
उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता प्रक्रिया असोज २० गते अपराह्न ४ बजेसम्म जारी रहनेछ। उम्मेदवारी फिर्ता लिने र सच्याउने कार्यतालिका असोज २१ गते बिहान ९ बजेसम्म रहेको छ, त्यसपछि बिहान १० बजे उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गरिनेछ।
मतदान असोज २२ गते बिहान ७ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म हुनेछ। मतदान समाप्त भएलगत्तै मतगणना सुरु गरिने निर्वाचन समितिले जनाएको छ। शेरबहादुर देउवा पक्षले मंसिरमा छुट्टै महाधिवेशन गर्ने तयारी गरिरहेकाले पार्टीभित्र विभाजनको सम्भावना कायम छ। सभापति, महामन्त्री लगायतका सबै पदमा उम्मेदवारी दिने व्यक्तिहरूको पूर्ण सूची भने अझै सार्वजनिक भइसकेको छैन।
