जेलेन्स्कीको चेतावनी र हुथीको हमला: ऊर्जा युद्धको भूराजनीतिक प्रभाव

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुसका तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा आक्रमण बढाउने चेतावनी दिएका छन्, जसको जवाफमा युक्रेनले लामो दूरीका क्षेप्यास्त्र प्रयोग गर्ने तयारी गरेको छ। रुसले आगामी जाडोयामलाई लक्षित गरी नागरिक पूर्वाधारमा आक्रमण विस्तार गर्ने ‘नयाँ सिद्धान्त’ अपनाएको जेलेन्स्कीको दाबी छ।

रुसको नयाँ रणनीति र युक्रेनको ऊर्जा जवाफ

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले नागरिक पूर्वाधार, यातायात, सडक, विद्यालय र अस्पताललगायतका संरचनालाई निशाना बनाउन अनुमति दिने ‘नयाँ सिद्धान्त’ जारी गरेको जेलेन्स्कीले दाबी गरेका छन्। युक्रेनी गुप्तचर निकायले प्राप्त गरेका दस्तावेजमा यो कुरा उल्लेख भएको उनले बताएका छन्। मानिसहरूलाई राजधानी र अन्य सहर छाड्न दबाब दिनु नै रुसको यो अभियानको उद्देश्य रहेको जेलेन्स्कीले जनाएका छन्।

यसको जवाफमा युक्रेनले रुसको ऊर्जा क्षेत्रमा, विशेषगरी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा प्रहार गर्ने तयारी गरेको छ। जेलेन्स्कीका अनुसार यी केन्द्रहरूले रुसलाई युद्धका लागि आर्थिक स्रोत उपलब्ध गराउँछन्। गत हिउँदमा रुसी आक्रमणका कारण युक्रेनका ठूलो भूभागमा विद्युत् र ताप आपूर्ति पटक-पटक अवरुद्ध भएको थियो। रुसले आगामी जाडोयाममा पनि युक्रेनको विद्युत् र पानी आपूर्तिको पूर्वाधारमा ठूलो आक्रमण गर्ने तयारीस्वरूप सयौँ ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र भण्डारण गरेको युक्रेनी अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन्।

साउदी अरामकोमा हुथीको हमला

यसैबीच, यमनका हुथी विद्रोहीहरूले अक्टोबर ४, २०२६ मा साउदी अरेबियाको राजधानी रियादनजिक रहेको सरकारी तेल कम्पनी अरामकोको तेल प्रशोधन केन्द्रमा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र र ड्रोनबाट हमला गरेको दाबी गरेका छन्। हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले साउदी अरेबियाले यमनको राजधानी साना र अन्य क्षेत्रमा गरेको हवाई कारबाहीको प्रतिक्रियामा यो हमला गरिएको बताएका छन्। साउदी अधिकारी वा अरामकोले तत्काल उक्त हमलाको पुष्टि गरेका छैनन्।

जी-सेभेनको १० करोड ब्यारेल तेल बजारमा ल्याउने सहमति

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसअघि रुसका तेल प्रतिष्ठानमाथि युक्रेनले गर्ने आक्रमण रोक्न आग्रह गरेका थिए। यस्ता आक्रमणले विश्व बजारमा डिजेलको मूल्य बढाइरहेको ट्रम्पको भनाइ थियो। अक्टोबर ३, २०२६ मा जी-सेभेन राष्ट्रहरूले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति संकट र बढ्दो इन्धन मूल्य नियन्त्रण गर्न आफ्नो रणनीतिक भण्डारबाट चार महिनाभित्र १० करोड ब्यारेल कच्चा तेल तथा डिजेल बजारमा ल्याउने सहमति गरेका छन्। यो निर्णय ट्रम्पले घरेलु बजारमा डिजेल अभाव र मूल्यवृद्धिका कारण अमेरिकी डिजेल निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउने संकेत दिएपछि आएको हो।

शान्ति वार्तामा गतिरोध र युक्रेनको सैन्य विकास

अमेरिकी प्रशासनले चार वर्षदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्न रुस र युक्रेनबीच वार्ता पुन: सुरु गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। जनवरी २४-२५, २०२६ मा संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) को आबुधाबीमा अमेरिका, रुस र युक्रेनका उच्च अधिकारीहरूबीच त्रिपक्षीय छलफल भएको थियो, तर त्यो कुनै ठोस सफलताविना टुंगिएको थियो।

जेलेन्स्कीले रुस शान्ति वार्ताका लागि गम्भीर रहेको कुनै संकेत आफूले नपाएको बताएका छन्। उनले डिसेम्बरमा मियामीमा हुने जी–२० शिखर सम्मेलनमा रुसी राष्ट्रपति पुटिनसँग शान्ति वार्ताका लागि भेट्न आफू तयार रहेको बताएका छन्। तर डोनबासमाथि नियन्त्रण कायम गरेपछि रुसले युद्ध स्वत: अन्त्य गर्छ भन्ने भ्रममा नपर्न उनले अमेरिकालाई चेतावनी दिएका छन्। ‘शान्ति कुनै पनि प्रकारको अर्थतन्त्रभन्दा महत्वपूर्ण छ,’ जेलेन्स्कीले भनेका छन्।

युक्रेनले रुसी भूमिमा प्रहार गर्न सक्ने लामो दूरीको एफपी–९ क्षेप्यास्त्र विकास गरिरहेको छ, जसको प्रयोगबाट मस्कोसम्म प्रहार गर्न सकिने दाबी गरिएको छ। युक्रेनले आफ्नो वायु रक्षा प्रणालीलाई सुदृढ पार्न विद्युतीय जामिङ क्षमता बढाउनुका साथै सस्तो र साना वायु रक्षा क्षेप्यास्त्र तथा नयाँ इन्टरसेप्टर ड्रोन विकास गरिरहेको छ। आगामी जाडोयाममा रुसले गर्ने सम्भावित ठूला आक्रमणहरूको सामना गर्न युक्रेनले तयारी गरिरहेको छ।