काठमाडौंको खुलामञ्चमा आइतबार (असोज १८ गते, अक्टोबर ४, २०२६) सुरु भएको नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन उद्घाटन गर्दै सभापति गगन थापाले लोकतन्त्र र डेलिभरीबीचको पुल भत्किए जनताको विश्वास टुट्ने चेतावनी दिए। उनले सार्वजनिक विश्वास पुनर्स्थापित गर्न पार्टीको राजनीतिक संस्कृति, नेतृत्व र प्राथमिकतामा आमूल परिवर्तनको आह्वान गरे। उद्घाटन समारोहमा करिब ७,५०० देखि ७,६०० प्रतिनिधि सहभागी थिए।
सभापति थापाले नेपाली राजनीतिलाई ‘म्युजिकल चियर्स’ को खेल भन्दै शक्तिमा बारम्बार पुरानै अनुहारको पुनरावृत्तिले जनआक्रोश बढेको आरोप लगाए। यस्तो अभ्यासले सबै राजनीतिक दल र नेताहरू उस्तै हुन् भन्ने छाप पारेको र गत वर्ष भदौ २३ र २४ गतेका घटनामा परिणत भएको जनआक्रोशमा योगदान पुर्याएको उनको भनाइ थियो।
थापाले नेपाली कांग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक उपलब्धिभन्दा माथि उठेर बेरोजगारी, ग्रामीण क्षेत्रको ह्रास र युवा पलायनजस्ता चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले रोजगारी सिर्जना गर्ने, ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई सुदृढ गर्ने र अवसरहरू विस्तार गर्ने नीतिहरूको माग गरे।
थापाले राजनीतिक अधिकारले राम्रो सार्वजनिक सेवा र आर्थिक अवसरहरू प्रदान गर्न नसके लोकतन्त्रले जनसमर्थन गुमाउने चेतावनी दिए। ‘नेपाली कांग्रेसले लोकतन्त्र र डेलिभरीबीचको पुलको रूपमा काम गर्नुपर्छ। यदि त्यो पुल भत्कियो भने विश्वास टुट्छ,’ उनले भने। उनले संसद् र राजनीतिक दलहरूभित्र थप खुलापनको पनि आह्वान गरे, नागरिकहरूले पार्टी सदस्यता गुमाउने डर बिना नेताहरूमाथि प्रश्न गर्न सक्नुपर्ने तर्क गरे।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेले नेपाली कांग्रेसको लामो राजनीतिक इतिहास नै उसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति रहेको बताए। तर, पार्टीले आफ्ना उपलब्धि र कमजोरी दुवैबाट सिक्नुपर्ने उनको भनाइ थियो। उनले ऐतिहासिक उपलब्धि मात्र अब जनसमर्थन प्राप्त गर्न पर्याप्त नहुने भन्दै मतदाताहरूले भाषण, नारा र घोषणापत्रभन्दा पनि प्रदर्शनका आधारमा राजनीतिक दलहरूलाई मूल्यांकन गरिरहेको तर्क गरे।
नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले सभापति थापालाई नेपाली कांग्रेसको अध्यक्ष बनेकोमा बधाई दिँदै उनको नेतृत्वलाई राजनीतिक निरन्तरताको ब्रेकको रूपमा व्याख्या गरे। उनले थापालाई पार्टीबाहिर रहेका समूह र नेताहरूलाई एकताबद्ध गर्न तथा देशलाई कांग्रेसभन्दा बाहिरको नेतृत्वमा लैजान काम गर्न आग्रह गरे। प्रचण्डले शान्ति प्रक्रियाका अधुरा कार्यहरू पूरा गर्नुपर्ने चेतावनी दिँदै तिनीहरूलाई समाधान गर्न नसके नयाँ द्वन्द्वको जोखिम हुन सक्ने बताए।
नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले लोकतन्त्रको रक्षा र देशको रूपान्तरणका लागि नेपाली कांग्रेस र अन्य राजनीतिक दलहरूबीच नवीकृत सहयोगको आह्वान गरे। उनले राणा शासन, पञ्चायत व्यवस्था र राजा ज्ञानेन्द्रको शासनविरुद्धको संयुक्त संघर्षको स्मरण गराए। उनले वर्तमान सरकारले राजनीतिक दलहरूसँग पर्याप्त परामर्श नगरी वा संसद् र जनताको कुरा नसुनी अगाडि बढेको आरोप लगाए।
पूर्व प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले २० वर्षभित्र नेपाललाई विकसित देशको स्तरमा पुर्याउने साझा लक्ष्यसहित दीर्घकालीन राष्ट्रिय विकास योजनाको माग गरे।
जेनजी आन्दोलन र आर्थिक सूचक
सभापति थापा र अन्य नेताहरूले उल्लेख गरेको जनआक्रोशको पृष्ठभूमिमा २०८२ भदौ २३ र २४ गते (सेप्टेम्बर ९ र १०, २०२५) मा काठमाडौंमा भएको ‘जेनजी जनआन्दोलन’ प्रमुख घटना थियो। यस आन्दोलनमा १७ वर्षीय विद्यार्थी श्रीयम चौलागाईंसहित १९ जनाको गोली लागेर मृत्यु भएको थियो भने देशभर हिंसा, आगजनी र तोडफोडका घटनाहरू भएका थिए। पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले यी घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न आग्रह गरेकी थिइन्।
यसबाहेक, देशले आर्थिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा आर्थिक वृद्धिदर ३.८५ प्रतिशतमा झरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ४.४३ प्रतिशतभन्दा कम हो। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको प्रतिवेदनअनुसार युवा बेरोजगारी दर १२.७ प्रतिशत र श्रमशक्ति सहभागिता दर ३८.५ प्रतिशत रहेको छ। २०८०/८१ आर्थिक वर्षमा १ लाख १२ हजार २६९ विद्यार्थी अध्ययनका लागि विदेश गएका थिए, जसबाट ११ महिनामा १ खर्ब १७ अर्ब ५८ लाख रुपैयाँ बाहिरिएको थियो।
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन असोज २२ गते (अक्टोबर ८, २०२६) सम्म चल्नेछ। महाधिवेशनको बन्दसत्र असोज १९ र २० गते (अक्टोबर ५ र ६, २०२६) सोमबार र मंगलबारका लागि तय गरिएको छ, जहाँ सभापति गगन थापाको राजनीतिक प्रतिवेदन, महामन्त्रीको विधान संशोधन प्रतिवेदन र कोषाध्यक्षको आर्थिक प्रतिवेदनमाथि छलफल हुनेछ। नयाँ नेतृत्व चयनका लागि निर्वाचन कार्यक्रम असोज २१ र २२ गते (अक्टोबर ७ र ८, २०२६) का लागि तोकिएको छ।
