सर्लाहीको बागमती नगरपालिका–४ जिरायत टोलस्थित ब्रह्मस्थान सामुदायिक वन नजिकैको परबल बारीमा आइतबार बिहान ठूलो भाले जंगली हात्ती मृत फेला परेको छ, जसले स्थानीयमा मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्वको चिन्ता गहिरो बनाएको छ।
बागमती नगरपालिकाका कार्यवाहक नगरप्रमुख कृष्ण लामाले जंगली हात्ती मृत भेटिएको पुष्टि गरे। उनले हात्तीको मृत्युको कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको जानकारी दिए।
डिभिजन वन कार्यालय सर्लाहीका प्रमुख विनोद सिंहका अनुसार हात्ती मृत अवस्थामा भेटिएको सूचना प्राप्त भएपछि तत्काल वन कर्मचारीको टोली घटनास्थलमा परिचालन गरिएको थियो। कार्यवाहक नगरप्रमुख लामाले मृत हात्तीको सुँढलगायत शरीरका केही भागमा चोटपटक देखिएको बताए।
स्थानीयका अनुसार शनिबार राति करिब ८ बजेतिर बस्ती नजिकै एउटा हात्ती देखिएको थियो। भोलिपल्ट बिहान सोही हात्ती मृत अवस्थामा फेला परेको हो।
हात्तीको मृत्युको वास्तविक कारण पत्ता लगाउन डिभिजन वन कार्यालय सर्लाही र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको संयुक्त टोली खटिएको छ। यो टोलीले घटनास्थलको अवस्था, मृत हात्तीको शरीर र आसपासको वातावरणको गहन अध्ययन गरिरहेको छ।
वन्यजन्तु विज्ञ तथा प्राविधिक टोलीको विस्तृत अध्ययनपछि मात्रै हात्तीको मृत्यु प्राकृतिक कारणले भएको हो वा मानवीय गतिविधि, विषादी, करेन्ट, रोग वा अन्य कुनै कारणले भएको हो भन्ने यकिन हुनेछ। मृत भेटिएको हात्तीको उमेर र शारीरिक अवस्थाबारेको जानकारी पनि अनुसन्धानपछि मात्रै सार्वजनिक गरिनेछ।
सर्लाहीमा मानव-हात्ती द्वन्द्वको गहिरिँदो चिन्ता
सर्लाही मधेश प्रदेशका ८ जिल्लामध्ये एक हो, जहाँ जंगली हात्तीको आवतजावतले बस्ती र खेतीबालीमा क्षति पुर्याउँदा किसानहरू प्रत्यक्ष प्रभावित छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा सर्लाहीका वन क्षेत्र आसपास हात्तीको आवतजावत बढेको छ।
२०८३ असोज १६ गते मधेश प्रदेशका एक सांसदले हात्ती आतंकका कारण किसानहरू पीडित भएको र उनीहरूलाई तत्काल उचित राहत उपलब्ध गराउन सरकारसँग माग गरेका थिए। हात्तीले बालीनालीमा पुर्याउने क्षतिले मधेश प्रदेशमा कृषि आधुनिकीकरणको अभाव र सिँचाइको समस्यालाई थप जटिल बनाएको छ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालयले मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापनका विषयमा राय सुझावका लागि सार्वजनिक अनुरोध गरेको छ। यस घटनाको अनुसन्धानले आगामी नीति निर्माणमा सहयोग पुग्नेछ। पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जले २०८०/८१-२०८४/८५ को व्यवस्थापन योजना प्रकाशित गरेको छ, जसमा वन्यजन्तु व्यवस्थापनका रणनीतिहरू समावेश छन्।
मृत हात्तीको शरीरमा देखिएका चोटपटकको कारण अझै स्पष्ट हुन सकेको छैन। वन्यजन्तु विज्ञ तथा प्राविधिक टोलीको विस्तृत अध्ययनपछि मात्रै हात्तीको मृत्युको वास्तविक कारण र उमेर खुल्नेछ।
