बाराको पचरौता नगरपालिका-६ पकडियास्थित सचितानन्द रौनियारको रौनियार गल्ला तथा खाद्यान्न भण्डारबाट १६३ बोरा अर्थात् ८ हजार १५० किलो हरियो केराउ बरामद भएको छ।
२०८३ असोज १६ गते शुक्रबार सशस्त्र प्रहरी र वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयको संयुक्त टोलीले विशेष सूचनाका आधारमा खानतलासी गर्दा यो केराउ फेला पारेको हो। सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल मधेश प्रदेश प्रमुख डीआईजी बिष्णु भट्टका अनुसार बरामद केराउको मूल्य ७ लाख ३३ हजार ५ सय रुपैयाँ रहेको छ।
बरामद केराउ आवश्यक कारबाहीका लागि वीरगञ्ज भन्सार कार्यालय, पर्सामा बुझाइएको सशस्त्र प्रहरी प्रवक्ता विक्रममणि अधिकारीले जनाएका छन्। अधिकारीका अनुसार केराउ वैधानिक रूपमा खरिद तथा भण्डारण भएको हो वा होइन भन्ने विषय भन्सार कार्यालयको कागजात परीक्षणपछि यकिन हुनेछ।
यता, व्यवसायी सचितानन्द रौनियारले बरामद केराउ वैधानिक रूपमा खरिद गरी गोदाममा राखिएको दाबी गरेका छन्। उनले खरिद बिल, भ्याट बिललगायत आवश्यक कागजात आफूहरूसँग सुरक्षित रहेको बताएका छन्।
कागजात हुँदाहुँदै पनि विशेष सूचनाका आधारमा सामान नियन्त्रणमा लिइएको भन्दै व्यवसायी पक्षले आपत्ति जनाएको छ। व्यवसायीले राजनीतिक पूर्वाग्रहका कारण गलत सूचना दिइएको दाबी गर्दै खरिद बिल, भ्याट बिल तथा अन्य कागजातको निष्पक्ष परीक्षण गर्न माग गरेका छन्। कागजात वैध पुष्टि भए कानुनबमोजिम केराउ फिर्ता गर्नसमेत व्यवसायी पक्षले सम्बन्धित निकायसँग आग्रह गरेको छ।
केराउ आयातमा सरकारी बन्देज र बजार अभाव
नेपाल सरकारले केराउ आयातमा परिमाणात्मक बन्देज लगाएको छ। २०७६ चैतमा सरकारले केराउ, मरिच, छोकडा, सुपारी र मदिराजस्ता वस्तुको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। कोटा प्रणाली लागू गरिए पनि २०७८ असोज १८ गते नेपाल राष्ट्र बैंकले केराउ आयातमा पुनः रोक लगाएको थियो।
यद्यपि, २०७८ कार्तिकमा यो प्रतिबन्ध हटाई चालु आर्थिक वर्षका लागि ८० हजार मेट्रिक टन केराउ आयात गर्न सकिने व्यवस्था गरियो। २०७९ साउनदेखि नेपालमा सुकेको केराउको वैध आयात नहुँदा बजारमा अभाव र मूल्यवृद्धि भएको छ, जसले मधेशका स्थानीय व्यापारी र उपभोक्ता दुवैलाई असर गरेको छ। सरकारले औद्योगिक प्रयोजनका लागि कच्चा पदार्थको रूपमा केराउ आयात गर्न अनुमति दिएको छ। यसका लागि ‘उत्पादनमूलक उद्योगलाई औद्योगिक प्रयोजनको लागि आवश्यक पर्ने कच्चा पदार्थ सुपारी, केराउ र मरिचको पैठारीलाई व्यवस्थित गर्ने सम्बन्धी कार्यविधि, २०७८’ को प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ।
भन्सार कार्यालयले कागजात परीक्षण गर्ने
बरामद हरियो केराउको आयात, खरिद तथा भण्डारण प्रक्रिया कानुनसम्मत भए-नभएको विषयमा अहिले नै निष्कर्षमा पुग्न नसकिने प्रहरीले जनाएको छ। वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयले अब बरामद केराउसँग सम्बन्धित बिल, भ्याट बिललगायतका कागजात परीक्षण गर्नेछ। भन्सार कार्यालयले केराउको स्रोत र आयातसम्बन्धी विवरण समेत जाँच गर्नेछ। उक्त परीक्षणपछि मात्रै केराउ वैधानिक रूपमा भण्डारण भएको हो वा भन्सारसम्बन्धी कसुरमा परेको हो भन्ने यकिन हुनेछ। व्यवसायी पक्षले लगाएको ‘राजनीतिक पूर्वाग्रह’ को आरोपको सत्यता पनि अनुसन्धानबाटै खुल्नेछ।
वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयको परीक्षण र अनुसन्धानले मात्रै यस घटनाको वैधानिकता र व्यवसायीको आरोपको सत्यता उजागर गर्नेछ।
