काठमाडौँ । संसद् बैठक नबस्ने दिनहरूमा सिंहदरबारका विभिन्न मन्त्रालयहरूमा सांसदहरूको बाक्लो उपस्थिति देखिन थालेको छ। मन्त्री, सचिव र सहसचिवहरूलाई दबाब दिने तथा निर्देशन दिने सांसदहरूको यो प्रवृत्तिले मन्त्रालयका कर्मचारीहरू हैरान भएका छन्। विशेषगरी सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसदहरू यस कार्यमा बढी सक्रिय देखिएको स्रोतले जनाएको छ।
प्रतिनिधि सभाको बैठक नचलेको समयमा मन्त्रालयका बरण्डाहरू, मन्त्रीका कार्यकक्ष बाहिर र सचिव तथा सहसचिवका कोठाहरूमा सांसदहरूको ओहोरदोहोर बाक्लिने गरेको छ। मन्त्रालयका कर्मचारी र मन्त्रीका स्वकीय सचिवहरू सांसदहरूको यस व्यवहारबाट दिक्क भइसकेका छन्। सांसदहरूले सचिवालयले तोकेको नियम, प्रक्रिया र समयतालिकालाई बेवास्ता गर्दै सिधै मन्त्री वा सचिवको कार्यकक्षमा पुगेर काम गर्न दबाब दिने गरेको पाइएको छ।
सांसदहरू मन्त्रालयमा आउनुको मुख्य कारणहरू दुईवटा देखिन्छन्। पहिलो, आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको सडक, पुल, बाटो, भवन निर्माण जस्ता भौतिक पूर्वाधार र विकास निर्माणका आयोजनाहरू पार्नु। दोस्रो, कर्मचारीहरूको सरुवा–बढुवामा प्रभाव पार्नु। कतिपय सांसदहरू स्थानीय तहका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, प्रहरी प्रमुख र कार्यालय प्रमुखहरूको सरुवा गराउनका लागि मन्त्रालय धाउने गरेको पाइएको छ।
मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार, मधेस प्रदेशका सांसदहरू कर्मचारी सरुवामा विशेष चासो राख्ने गर्छन्। उनीहरू आफ्नो अनुकूलको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत वा प्रमुख जिल्ला अधिकारी स्थानीय तहमा लैजान चाहन्छन्। प्रतिनिधि सभाको बैठक लामो समयसम्म नबस्दा सांसदहरू जिल्ला वा निर्वाचन क्षेत्रमा जाने भएकाले मन्त्रालयमा भीड कम हुन्छ। तर, बैठकमा एक–दुई दिनको मात्रै बिदा हुँदा काठमाडौँमै रहेका सांसदहरूको गन्तव्य सिंहदरबार बन्ने गरेको छ।
केही सांसदहरू संसदीय समितिको बैठक वा संसद् बैठकमा छोटो समय अनुहार देखाएर सिधै मन्त्रालय पुग्ने गरेका छन्। उनीहरूले ‘मेरो काम किन भएन’ भन्दै कर्मचारीलाई मन्त्रीसमक्ष बोलाएर हप्काउने गरेका छन्। कतिपय सांसदहरू रिसाउँदै आउने र फोन नउठाएको भन्दै हप्काउने गरेको सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका एक कर्मचारीले बताए। कर्मचारीले प्रक्रियागत कुरा सम्झाउन खोज्दा उनीहरू अटेर गर्ने गरेको र ‘माननीय हुँ’ भन्दै जे पनि बोल्ने र व्यवहार गर्ने मानसिकता देखिएको गुनासो छ।
यस विषयमा सांसदहरूको पनि आफ्नै तर्क छ। उनीहरूका अनुसार, सरकारले प्रभावकारी काम गरिदिएको भए मन्त्रालय धाउनुपर्ने अवस्था आउने थिएन। मन्त्री वा सचिवलाई नभेटेसम्म वा नघच्घचाएसम्म कुनै काम अगाडि नबढ्ने भएकाले बाध्य भएर मन्त्रालय आउनुपरेको उनीहरूको भनाइ छ। सांसदहरूले संसदमा आफ्ना क्षेत्रका समस्या निरन्तर उठाइरहे पनि सरकारले नसुनेपछि फाइल बोकेर मन्त्रालय पुग्नुपरेको गुनासो गरेका छन्।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले सांसदहरूको विज्ञताका आधारमा उनीहरूलाई ‘छाया मन्त्री’ जस्तै विभागीय जिम्मेवारी तोकेको छ। यसले गर्दा केही सांसदहरू मन्त्रालयमा गएर मन्त्रीलाई सल्लाह दिनुको सट्टा सिधै कर्मचारीलाई निर्देशन दिने, कार्यक्षमतामाथि प्रश्न उठाउने र ‘तपाईंहरूले काम गर्न जान्नुभएन’ भन्दै थर्काउने गरेको गुनासो बढेको छ। एक अनुभवी सहसचिवले नयाँ दलका सांसदहरूको यो रवैयाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै उनीहरूले कानुन, प्रक्रिया र व्यावहारिक कठिनाइ बुझ्न भन्दा पनि तत्काल परिणाम खोज्ने प्रवृत्ति देखाएको बताए।
विज्ञहरूका अनुसार, सांसदहरूले कर्मचारीको कोठामा गएर औँला ठड्याउनु भन्दा संसदको रोस्ट्रममा उभिएर सरकारमाथि प्रश्न उठाउनुपर्छ। सरकारले पनि संसदमा उठेका विषयलाई गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्ने संस्कारको विकास गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ। यसले नेपालको शासकीय स्वरूप र राजनीतिक चरित्रमाथि प्रश्न उठाएको छ।
